نقص دیهیدروفولات ردوکتاز (Dihydrofolate Reductase Deficiency)
نقص آنزیم دیهیدروفولات ردوکتاز (DHFRD) ناهنجاری متابولیکی ارثی است که با یافتههای خونشناسی آنمی مگالوبلاستیک و علائم عصبی مختلف مانند تأخیر در تکوین و تشنج در نوزادی تا صرع کوچک کودکی بههمراه اختلالهای یادگیری وحتی گاهی بدون علامت مشخص میشود.
یکی از واکنشهای مسیر متابولیسم متیونین، تبدیل هموسیستئین به متیونین است. در طی این فرآیند، چرخهی فولات به موازات متابولیسم متیونین پیش میرود. این چرخه برای تبدیل شدن هموسیستئین به متیونین ضروری است. در چرخهی فولات، دیهیدروفولات از جریان خون وارد سلول شده و در طی چرخهی فولات به تتراهیدروفولات که شکل فعال اسید فولیک در بدن است، تبدیل میشود. این واکنش توسط آنزیم دیهیدروفولات ردوکتاز کاتالیز میشود.
حضور فولیکاسید برای تکثیر سلولها ضروری است. نقص در آنزیم دیهیدروفولات ردوکتاز موجب کاهش فولیکاسید در سلول و اختلال در سنتز DNA میشود. بهدنبال این اختلال، تقسیم سلولی کند شده، در حالی که رشد و بلوغ سیتوپلاسم روند طبیعی خود را طی میکند. بههمین علت سلول بزرگتر از حد طبیعی خود میشود. در این بین سلولهایی که تخریب و نوسازی سریع دارند، مانند سلولهای خونی، بیشتر تحت تأثیر قرار گرفته و دچار مرگ سلولی میشوند.
علائم بالینی نقص دیهیدروفولات ردوکتاز
- مشخصههای اصلی آنمی مگالوبلاستیک بهعلت کمبود دیهیدروفولات ردوکتاز کمخونی مگالوبلاستیک و یا پنسیتوپنی (Pancytopenia)، کمبود شدید فولات مغز و کمبود تتراهیدروبیوپترین مغز است.
کمخونی مگالوبلاستیک در اثر کاهش تعداد سلولهای قرمز خون (آنمی) و بزرگ شدن اندازهی گلبولهای قرمز خون نسبت به حالت طبیعی (مگالوبلاستی) رخ میدهد. پنسیتوپنی نیز در اثر کاهش تولید پلاکت، گلبول سفید و گلبول قرمز ایجاد میشود.
- طیف اختلالهای عصبی از تأخیر در تکوین و تشنج عمومی در نوزادی گرفته تا صرع کوچک دوران کودکی بههمراه اختلال در یادگیری و یا فاقد علائم بودن
- عفونت
- خونریزی
- خستگی، ضعف و عدم توانایی انجام کارهای روزانه
- کاهش دمای بدن
- کوتاهی تنفس
- رنگ پریدگی یا زرد شدن پوست
- کاهش اشتها و وزن
- اسهال
شیوع نقص دیهیدروفولات ردوکتاز
آمار دقیقی از شیوع این بیماری در دسترس نیست.
نامهای دیگر نقص دیهیدروفولات ردوکتاز
DHFR deficiency
Constitutional megaloblastic anemia with severe neurologic disease
Dihydrofolate reductase deficiency